Met de wekelijkse radiostrip Biels & Co bezorgde auteur Jan Moraal talloze luisteraars de lachstuipen door de spot te drijven met dikdoenerij en verwaandheid.
Centraal staat naamgever Biels, de blunderende poenige sentimentele goedhartige aannemer. De andere in de afleveringen vast optredende personages zijn:
- neef Eef, een puberaal anarchist die met jeugdige overmoed wilde acties opzet die steevast
katastrofaal uitwerken
- architect Koen Polleman, wiens linksigheid, onderdanig karakter en hoogdravende ideeën over
architectuur te kijk worden gezet
- secretaresse Ter Helle, die op voet van permanent misverstand leeft met machines en apparaten.
Naast deze Bende van Vier is er een stoet aan bizarre personages die één trek delen: zij willen een kantoor of bungalowtje laten bouwen. Terloops worden regelmatig ministers, burgemeesters en andere gezagsdrager op de hak genomen.
In zijn bedrijf heeft Biels een positie vol polariteiten:
- zijn progressieve compagnon Rinderman is verloofd met zijn secretaresse
- zijn toekomstig opvolger Neef Eef is anarchist
- Neef Eef hoort van zijn vader Piet verhalen over Biels waar deze geen invloed op heeft
- de linkse architect Pol heeft als leider van het jeugdhonk gezag over Neef Eef
Niettemin weet Biels zich al blunderend kranig te weren.
Biels' karakter wordt in vele afleveringen genadeloos getoond en becommentarieerd.
Een voorbeeld. Neef Eef vertelt een voorval waarin "iemand" grote misslagen maakt.
- Biels: "Ken ik hem?"
- Eef: "Nee, want zelfkennis is jou ten enen male vreemd".
Verder filosofeert Biels graag over eer en fatsoen, wat sterk contrasteert met zijn gedrag.
Maar Biels is ook gul en hartelijk, zij het op zeer egocentrische wijze.
Een complexe persoonlijkheid.
Luisteren kan Biels erg slecht. Neef Eef verstaat hij vaak niet (vooral niet als hem dat uitkomt). Omgekeerd geldt hetzelfde.
Een terugkerende grap is dat iemand Biels tegenspreekt, waarop deze zegt:
- Precies!
waarna Biels zich realiseert wat de ander zei, en vervolgt in enkele varianten:
- als het Pol is kan hij alsnog een uitbrander krijgen
- of Pol krijgt gelijk met de woorden: "goed geriposteerd, waardering"
- als het Eef is, gooit Biels het op diens jeugdig (on)verstand
- of Biels draait 180 graden, zeggende: "scherpe tong hè, een echte Biels".
Opbouw van de ca 25 minuten durende afleveringen:
1. Telefoongesprek van Ter Helle, dat soms thematisch samenhangt met de rest, maar ook vaak
op zichzelf staat.
2. Biels komt op met een onbegrijpelijk verhaal, waar door vragen van Ter Helle langzaam
lijn in komt.
3. Dan volgt verdere expositie met complicaties.
4. Tot slot is er altijd een telefoongesprek met Rinderman, waarin soms de ontknoping
plaatsvindt. Een vaste grap is dat Pol en Eef opkomen als Biels juist over hen vertelt:
- Biels: En toen zei Pol -
- Pol: Môge chef
- Biels: Dat zei je helemáál niet!
De binnenkomer van Eef is immer "Goei..."
Een ander geintje is dat Ter Helle de telefoon opneemt met iets dat ongeveer klinkt als "Biels & Co gore morgen". In aflevering Dolle Mina's, als Ter Helle er even tussenuit is om de emancipatie te bevorderen, neemt Biels zelf de telefoon op: "Gore morgen, of hoe zegt ze dat ook al weer." Sommige afleveringen zijn onsystematische ontsporende kolder rond een paar thema's:
- het lijmen van een klant die een bouwopdracht kan geven
- Biels' ijdelheid is vaak de motor achter het verhaal
- Eef maakt krankzinnige interpretaties van de onbegrijpelijke woorden van oom Aug
- met grote regelmaat treden bizarre personages op met bijpassende namen.
In sommige afleveringen is de geloofwaardigheid van Biels opgeofferd aan de kolder,
bijvoorbeeld in Etentje, waarin hij de Franse keuken niet kent. Een favoriet is aflevering Boetedoening. Dit verhaal heeft de dames Peperplas als intrigantes, een opportunistische Biels die zich met een mesjokke verhaal laat lijmen, hoewel hij er geen woord van gelooft, en een verrassende ontknoping. Er is kolder, de principeloosheid van Biels, een plot, een moraal, het kwaad wordt gestraft.
En Biels blijkt een zeer nuchter monist. Hij moet zijn kleedje afleggen en zijn ziel reinigen in het Hellewater.
- Biels: Vertel jij maar eens hoe je je ziel reinigt, dat zeggen ze er namelijk niet bij.
- Ter Helle: Maar hoe deed je het dan?
- Biels: Gewoon. Waar zit je ziel? Hier, nietwaar, dat valt niet te scheiden. Reinig je het een, dan
reinig je het ander. Dus leg je kleedje maar af en duik er maar in.
 |
